De bibliotheek is een plek waar mensen kunnen leren, anderen ontmoeten, hulp kunnen krijgen en zelf iets kunnen bijdragen. Die brede maatschappelijke rol spreekt Fatima Essabani aan. Als adviseur Leven Lang Ontwikkelen bij Bibliotheeknetwerk Flevoland (BNF) ondersteunt zij, samen met haar collega's, de Flevolandse bibliotheken bij maatschappelijke vraagstukken en hun ontwikkeling. "Ik krijg er energie van om dingen in gang te zetten en te zien dat je daarmee een bijdrage levert aan de maatschappij."
Fatima heeft inmiddels een sterke band met de provincie. "Ik kwam eigenlijk al in Flevoland voor de prachtige natuurgebieden. Inmiddels werk ik hier en zie ik hoe mooi en veelzijdig de provincie is." Die veelzijdigheid ziet ze ook terug in de bibliotheken. "Iedere gemeente en iedere bibliotheek heeft een eigen karakter en eigen uitdagingen."
Van onderwijs naar bibliotheekontwikkeling
De stap naar haar huidige rol sluit aan bij haar brede werkervaring. Fatima werkte tien jaar in het onderwijs en vervolgens zeven jaar bij een bibliotheekorganisatie. Waar ze eerder veel direct met inwoners werkte, richt ze zich nu vooral op de ontwikkeling van bibliotheken. "Mijn collega’s en helpen bibliotheken om zich klaar te maken voor de toekomst, maar ook om goed om te gaan met de huidige taken en grotere vraagstukken die op hen afkomen."
BNF doet dat met een team van adviseurs met verschillende expertises. Samen ondersteunen zij bibliotheken bijvoorbeeld bij visieontwikkeling, programmering, samenwerking, subsidievragen en het verkennen van nieuwe ontwikkelingen. Ook verbinden ze bibliotheken met elkaar en met kennis en ervaringen uit de rest van het land. "Geen enkele bibliotheek is hetzelfde. Wij zijn er eigenlijk om de stap verder te maken."
Meedoen begint bij basisvaardigheden
Binnen Leven Lang Ontwikkelen houdt Fatima zich onder meer bezig met basisvaardigheden en maatschappelijke en culturele programmering. Basisvaardigheden gaan over lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden: vaardigheden die mensen nodig hebben om zelfstandig mee te kunnen doen in de samenleving. Denk aan het begrijpen van een brief, het invullen van een formulier, omgaan met DigiD of veilig gebruikmaken van internet.
Meedoen begint bij basisvaardigheden
"Natuurlijk is het helemaal niet erg om hulp te vragen. Maar het mooiste is als je zelfstandig je weg kunt vinden en weet waar je terechtkunt als je ondersteuning nodig hebt." Die overtuiging sluit aan bij haar eigen ervaringen. Fatima groeide op in een taalarme omgeving en had als kind moeite met taal.
"Toen ik eenmaal verhalen vond die ik interessant vond, ging mijn taalontwikkeling snel vooruit. Dat heeft voor mij echt het verschil gemaakt." Daarom blijft leesplezier voor haar een belangrijke pijler. Niet alleen omdat lezen taalvaardigheid versterkt, maar ook omdat verhalen kinderen helpen hun wereld te vergroten.
Een plek voor iedereen
Volgens Fatima ligt een belangrijke kracht van de bibliotheek in de laagdrempeligheid. "Je kunt er een boek lezen, studeren, iemand ontmoeten, een vraag stellen of gewoon even zitten. Zonder dat iemand iets van je verwacht." Maar laagdrempelig zijn betekent niet automatisch dat iedereen de bibliotheek weet te vinden. Daarom zoeken bibliotheken steeds vaker actief de samenwerking met scholen, kinderopvang, maatschappelijke organisaties en andere partners in de wijk. "Je moet echt de wijk in. Je moet weten welke organisaties en sleutelfiguren daar actief zijn en hoe je samen mensen kunt bereiken."
Van vóór inwoners naar mét en door inwoners
Een ontwikkeling die Fatima bijzonder aanspreekt, is de verschuiving van programmering vóór inwoners naar programmering mét en door inwoners. Bibliotheken kijken niet alleen naar wat inwoners nodig hebben, maar ook naar wat zij zelf kunnen bijdragen." Stel, je vindt tekenen leuk en je wilt andere mensen ontmoeten die dat ook leuk vinden. Dan kan de bibliotheek een plek bieden waar je samen kunt tekenen. Of misschien heb je een bepaalde expertise en wil je die delen. Dan kun je als inwoner zelf iets organiseren voor andere inwoners." Het kan groot zijn, maar juist ook heel eenvoudig: samen puzzelen, schaken, een leesclub starten of kennis delen. "Wat kun jij doen voor je stad of de wijk?"
Deze ontwikkeling vraagt ook iets van bibliotheken zelf. Zij worden steeds meer facilitator van initiatieven in plaats van organisator. BNF ondersteunt bibliotheken bij die verandering en helpt hen om hierin passende stappen te zetten. Daarbij wordt ook gekeken naar ervaringen buiten Flevoland. "Flevoland is een provincie van pionieren. Maar we hoeven niet opnieuw het wiel uit te vinden. We kunnen ook leren van wat andere organisaties al hebben gedaan en die kennis gebruiken om in Flevoland verder te komen."
Voor Fatima komen hierin verschillende lijnen samen: ontwikkeling, inclusie, ontmoeting en ruimte geven aan inwoners. "Voorheen organiseerde de bibliotheek activiteiten vooral vóór inwoners. Nu gaat het steeds meer van en voor inwoners, en mét partners." Uiteindelijk gaat het volgens haar om de vraag of iedereen de kans krijgt om mee te doen. "De bibliotheek helpt mensen om zich te ontwikkelen. Uiteindelijk gaat het erom dat iedereen de kans krijgt om mee te doen en zijn of haar plek in de samenleving te vinden."