Grote grazers

  1. Waarom leven er grote grazers in het gebied?
  2. Waar vinden de grote grazers in de beschutting?
  3. Wanneer worden de grote grazers bijgevoerd?
  4. Waarom moest het aantal grote grazers afnemen?
  5. Voor hoeveel grote grazers is er ruimte?
  6. Waarom worden konikpaarden verplaatst?
  7. Hoe worden konikpaarden verplaatst?
  8. Waarom worden edelherten afgeschoten?
  9. Wat gebeurt er met de afgeschoten edelherten?
  10. Waarom kan het aantal heckrunderen gelijkblijven?
  11. Wat gebeurt er als de populatie is verkleind?
  12. Is anticonceptie een goede oplossing om het aantal dieren te verminderen?
  13. Kan de wolf worden uitgezet in de Oostvaardersplassen?

1. Waarom leven er grote grazers in het gebied?

De heckrunderen, konikpaarden en edelherten helpen het gebied open te houden. Dat is belangrijk voor verschillende vogelsoorten die hun eten vinden in de graslanden van de Oostvaardersplassen. Ganzen eten overjarig riet en houden zo het moeras open. Dat is weer goed voor moerasvogels. Zo werken de dieren in de Oostvaardersplassen samen.

2. Waar vinden de grote grazers in de winter beschutting?

Om het welzijn van de heckrunderen, konikpaarden en edelherten te vergroten, zijn er in de Oostvaardersplassen beschutte plekken in de vorm van schuilrichels, struiken en hoog riet. De komende tijd wordt meer beschuttingsgebied gerealiseerd. De bosgebieden rond het gebied kunnen in de winter worden afgesloten voor publiek zodat de grazers ook hier beschutting kunnen vinden. Het gaat om De Driehoek, het oostelijk deel van het Kotterbos en het Oostvaardersbos.

3. Wanneer worden de grote grazers bijgevoerd?

Gedeputeerde Staten van Flevoland hebben Staatsbosbeheer in december 2018 verzocht de heckrunderen en konikpaarden bij te voeren als er in het overgangsjaar 2018/2019 aantoonbaar sprake is van voedseltekort. De edelherten mogen volgens de wet alleen worden bijgevoerd als er bijzondere weersomstandigheden zijn. Dit staat in de beleidslijn bijvoeren grote grazers Oostvaardersplassen van de provincie. Om te bepalen wanneer bijvoeren van de heckrunderen en konikpaarden nodig is kijkt Staatsbosbeheer onder andere naar de lichamelijke conditie van de dieren. De provincie en Staatsbosbeheer hebben afgesproken dat er wordt bijgevoerd bij een gemiddelde conditiescore van 2.0 of lager bij de heckrunderen volgens de BCS-methodiek die Staatsbosbeheer hiervoor hanteert. Voor de toekomst is het uitgangspunt dat de hoeveelheid dieren in evenwicht is met de beschikbare hoeveelheid voedsel zodat niet meer hoeft te worden bijgevoerd.

4. Waarom moest het aantal grote grazers afnemen?

De ambitie voor de Oostvaardersplassen is een gevarieerder landschap. Dat betekent dat er een kleiner oppervlakte grasland beschikbaar is voor de grote grazers. De populatie grote grazers was bovendien zo groot geworden dat er soms te weinig voedsel was in de winterperiode. Door het aantal dieren in het gebied terug te brengen kan er meer variatie in het gebied ontstaan en komt er een betere verhouding tussen het aantal dieren en het beschikbare voedsel.

5. Voor hoeveel grote grazers is er ruimte?

In lijn met het advies van de commissie-Van Geel wordt het aantal grote grazers in eerste instantie teruggebracht naar 1100. Het aantal edelherten wordt teruggebracht naar 490, het aantal konikpaarden naar 450 en het aantal heckrunderen kan gelijk blijven. Daarna zal worden bekeken hoe het landschap en de populatie grote grazers zich verder ontwikkelen en hoeveel ruimte er op termijn is.

6. Waarom worden konikpaarden verplaatst?

De commissie-Van Geel heeft geadviseerd een deel van de konikpaarden te verplaatsen naar andere natuurgebieden. Staatsbosbeheer verhuist daarom in 2019 een groep van ongeveer 180 konikpaarden vanuit de Oostvaardersplassen naar natuurgebieden in Spanje en Wit-Rusland.

7. Hoe worden de konikpaarden verplaatst?

Om de paarden te kunnen vangen en verplaatsen maakt Staatsbosbeheer gebruik van een vangweide en een vangkraal. Vanuit de vangkraal kunnen de konikpaarden op transport naar andere natuurgebieden. Daarbij worden families bij elkaar gehouden.

8. Waarom worden edelherten afgeschoten?

Verplaatsing levert voor edelherten te veel stress op. Afschot is daarom op korte termijn de enige manier om het aantal te verminderen. Dit gebeurt ook in de rest van Nederland. Met het afschot van de edelherten is na de bronsttijd, in december 2018, gestart en de opdracht tot afschot loopt nog tot 1 januari 2020. Tijdens het broedseizoen van de vogels (1 april tot 1 september) en tijdens de bronst van de edelherten (rond oktober) wordt er niet geschoten.

9. Wat gebeurt er met de afgeschoten edelherten?

Het vlees van de geschoten edelherten mag, net als in andere Nederlandse natuurgebieden, gebruikt worden voor consumptie. Het vlees gaat via een wildgroothandel naar restaurants, poeliers en voedselbanken. Voor consumenten is het vlees te koop via koopeenhert.nl. Een klein deel van de geschoten dieren blijft in het gebied achter als voedsel voor andere dieren, zoals de vos en de raaf.

10. Waarom kan het aantal heckrunderen gelijkblijven?

Om een levensvatbare populatie te behouden moet het aantal heckrunderen niet kleiner worden en kan het zelfs iets groeien.

11. Wat gebeurt er als de populatie is verkleind?

Nadat het aantal grote grazers is teruggebracht naar 1100 dieren, kan de populatie eventueel weer iets groeien tot maximaal 1500 dieren. Daarna moet worden bekeken hoe de populatie op het gewenste niveau wordt gehouden: via beheer op aantallen zoals in veel andere natuurgebieden gebruikelijk is of op een andere nog te bepalen manier.

12. Is anticonceptie een goede oplossing om het aantal dieren te verminderen?

Uit onderzoek is gebleken dat anticonceptie voor de korte termijn geen optie is. Anticonceptie leidt namelijk niet tot vermindering van het aantal dieren, maar remt alleen de groei van de populatie. De provincie laat wel onderzoeken of anticonceptie op lange termijn een mogelijkheid zou kunnen zijn.

13. Kan de wolf worden uitgezet in de Oostvaardersplassen?

Wolven uitzetten is niet mogelijk op grond van de Wet natuurbescherming. De wolf is in Flevoland, net als in Nederland en de rest van de Europese Unie, een beschermde diersoort. Dit betekent dat de wolf niet gevangen mag worden, en dus ook niet kan worden uitgezet. Wel is het mogelijk dat de wolf het gebied zelf vindt.