Gastcolumn: droogte blijft een probleem

30 okt 2020

De herfst begon vroeg dit jaar. In augustus lagen de eerste bladeren al voor onze voeten door de aanhoudende droogte. Het was voor de bomen simpelweg een besparingsmaatregel: via hun bladeren verliezen ze veel vocht. De regen van de afgelopen weken was dan ook meer dan welkom. Paddenstoelen schoten overal uit de grond. Maar het neerslagtekort is nog niet opgelost. Dat laten ook de laatste cijfers van het KNMI zien.

Gevolgen droogte voor natuur

In veel van onze natuurgebieden is het kantje boord. In onze bossen lijken de gevolgen van de droogte nu nog mee te vallen. Maar vooral onze nattere natuur, voor weidevogels en moerassoorten, mist veerkracht. In normale jaren is het al een uitdaging om de grond nat en zacht te houden voor de weidevogels die daarin hun voedsel zoeken. Voor planten en dieren die in watergangen en poelen leven, kan het droogvallen van hun leefgebied betekenen dat ze daar jarenlang uit verdwijnen. Slechts een deel van de soorten kan korte tijd zonder water en komt met nieuw water snel weer op. Droogval verstoort zo ook de balans tussen soorten. Tot slot zijn bij droogte op kleigrond krimpscheuren een probleem, scheuren in de grond als na een mini-aardbeving. Die dichten zich niet onmiddellijk bij nieuwe wateraanvoer. Als ze heel diep zijn, tot aan de onderliggende zandlaag, dan lekt veel water zelfs direct weer weg. Dat komt al voor.

Oplossing: grotere buffers, hoger peil

Met alleen lokale maatregelen in onze terreinen, zoals meer greppels graven of meer water inlaten, komen we er niet. Het watersysteem in Flevoland is één geheel en het peil veelal te laag. Wat de natuur nodig heeft, en waar ook de landbouw van kan profiteren, zijn grotere buffers op strategische plekken en op meer plaatsen een hoger grondwaterpeil. Denk aan bredere tochten en naburige graslanden die door een wat hoger peil iets vochtiger kunnen blijven. Dat Waterschap Zuiderzeeland bezig is met uitbreiding van het grondwatermeetnet kunnen we alleen maar toejuichen. Want dat biedt informatie waarmee je aan de slag kunt en het watersysteem kunt aanpassen. Niet alleen voor de landbouw, ook om de achteruitgang van de natuur te stoppen. Dat laatste is hard nodig.

510 miljard euro

Het milieuagentschap van de EU (de EEA) concludeerde half oktober dat de natuur in Europa onophoudelijk en ongekend snel achteruitgaat. Eerder dit jaar kwam dat geluid ook van het internationale platform IPBES. Er zijn ingrijpende en fundamentele maatschappelijke veranderingen nodig om verlies van biodiversiteit een halt toe te roepen en de natuur te herstellen. Ook De Nederlandse Bank heeft inmiddels onderzoek gedaan naar de impact van verlies van biodiversiteit op de economie. Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen hebben wereldwijd voor 510 miljard euro aan financieringen uitstaan aan bedrijven met een hoge of zeer hoge afhankelijkheid van een of meerdere ecosysteemdiensten. Denk aan bestuiving en schoon water. In Flevoland hoeft droogte geen probleem te zijn. Het gaat er vooral om hoe we samen met het beschikbare water omgaan.

Over deze column

Dit artikel is geschreven door Ben Huisman. Ben Huisman is directeur van het Flevo-Landschap. Hij schrijft regelmatig een column voor de wekelijkse nieuwsbrief van provincie Flevoland: het Weekbericht.